زندگی فردی و اجتماعی انسانها امروزه بسیار وابسته به نحوه تصمیم گیری آنها و اتخاذ تصمیم مناسب می باشد. بسیاری از مسائلی که تصمیم گیرندگان با آن مواجه هستند، مسائل ارزشیابی چند معیاره خصوصا با معیارهای کیفی می باشد، یعنی مسائلی که بایستی از میان چند گزینه یا انتخاب با در نظر داشتن معیارهای موثر در دستیابی به هدف، ترتیب اولویت آنها را مشخص کنند. یکی از کارامدترین روش ها، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی می باشد، که امکان ارزشیابی، رده بندی یا انتخاب گزینه ها را با در نظر داشتن معیارهای کمی و کیفی موثر در گزینش فراهم می کند (ساعتی،1985).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامع ترین روش های طراحی شده برای تصمیم گیری با شاخص های چندگانه می باشد که به مقصود تصمیم گیری و انتخاب یک گزینه از میان گزینه های متعدد تصمیم، با در نظر داشتن شاخص هایی که توسط تصمیم گیرنده تعیین می گردد به کار برده می گردد که اولین بار توسط توماس ال. ساعتی عراقی الاصل در دهه 1970 ابداع گردید. تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی بر اساس توانایی ذاتی بشر، در برآوردهای ذهنی مسائل خرد، بنا شده می باشد. این تکنیک، تصمیم گیری را از طریق سازماندهی احساسات، ادراکات،برآوردها و قضاوت ها تسهیل می نماید و نیروهای اثرگذار بر تصمیم را شناسایی می کند. روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی شامل سازماندهی مسئله در یک نظام سلسله مراتبی به مقصود دستیابی به اهداف اظهار شده در مسئله می باشد. فرآیند AHP ترکیب معیارهای کمی و کیفی را به گونه همزمان امکان پذیر می سازد. این فرآیند از مقایسه دو به دوئی متغیرها و معیارهای تصمیم گیری بهره گیری می نماید. مقایسات زوجی به تصمیم گیرنده این امکان را می دهد که فارغ از هر گونه نفوذ و مزاحمتهای خارجی تنها بر روی مقایسه دو معیار یا گزینه تمرکز کند. به علاوه اطلاعات ارزشمندی در مورد مسئله تحت مطالعه فراهم می آورد و باعث بهبود عامل منطقی بودن فرآیند تصمیم گیری می گردد (مشیری،1380).

توماس ساعتی (1986) چهار اصل زیر را به عنوان اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی اظهار نموده و کلیه محاسبات، قوانین و مقررات را بر این اصول بنا نهاده می باشد. این اصول عبارتند از:

اصل اول: شرط معکوسی[1]–  اگر ترجیح عنصر A بر عصر B برابر n باشد، ترجیح عنصر B بر عنصر A برابر  خواهد بود.

اصل دوم: اصل همگنی[2]–  عنصرA با عنصر B بایستی همگن و قابل مقایسه باشند. به اظهار دیگر برتری عنصر A بر عنصر B نمی‌تواند بی نهایت یا صفر باشد.

اصل سوم: وابستگی[3]–  هر عنصر سلسله مراتبی به عنصر سطح بالاتر خود می‌تواند وابسته باشد و به صورت خطی این وابستگی تا بالاترین سطح می‌تواند ادامه داشته باشد.

اصل چهارم: انتظارات[4]–  هرگاه تغییری در ساختمان سلسله مراتبی رخ دهد پروسه ارزیابی بایستی مجدداً انجام گیرد. (قدسی پور،1381،ص6).

 

2-3-1- ویژگیهای فرآیند تحلیل سلسله مراتبی

تکنیک AHP از یک طرف وابسته به تفکرات شخصی و تجربه، جهت شکل دادن و طرح ریزی سلسله مراتبی یک مسئله بوده و از طرف دیگر به منطق، درک و تجربه جهت تصمیم گیری و قضاوت نهایی مربوط می گردد. پس کلیه افراد اعم از دانشمندان اجتماعی و فیزیکی، مهندسان و سیاست مداران و حتی افراد عامی نیز می توانند به راحتی از این تکنیک بهره گیری کنند. ویژگیهای فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به تبیین زیر می باشد:

یگانگی و یکتایی مدل[5] : این فرآیند یک مدل یگانه ساده و انعطاف پذیر برای حل محدوده وسیعی از مسائل بدون ساختار می باشد که به راحتی قابل درک برای همگان می باشد.

پیچیدگی[6] : برای حل مسائل پیچیده، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی هم توجه سیستمی و هم تحلیل جزبه غیر از را به صورت توام به کار می برد. عموما افراد در تحلیل مسائل یا کل نگر هستند یا جزنگر. در حالی که فرآیند تحلیل سلسله مراتبی هر دو بعد را با هم بکار می بندد.

[1] – Reciprocal condition

[2] – Homogeneity

[3] – Dependency

[4] – Expectation

[5] – Unity

[6] – Complexity

 متن فوق بخش هایی از این پایان نامه بود

لینک متن کامل پایان نامه فوق با فرمت ورد